Σε μια κίνηση με σαφές πολιτικό και γεωστρατηγικό μήνυμα, το Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να βάλει στον «πάγο» την υπό διαμόρφωση εμπορική συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ως απάντηση στην ένταση που προκάλεσε η υπόθεση της Γροιλανδίας και οι δηλώσεις της αμερικανικής πλευράς. Η απόφαση ανακοινώθηκε στο Στρασβούργο, στο πλαίσιο έντονης συζήτησης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σηματοδοτώντας μια πιο σκληρή στάση της Ευρώπης απέναντι στην Ουάσινγκτον.

Καθυστέρηση στην επικύρωση της συμφωνίας

Το «πάγωμα» αφορά την εμπορική συμφωνία που είχε δρομολογηθεί το περασμένο καλοκαίρι από την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Όπως ξεκαθάρισε ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, Μάνφρεντ Βέμπερ, το Ευρωκοινοβούλιο θα καθυστερήσει την επικύρωσή της, στέλνοντας έτσι σαφές μήνυμα δυσαρέσκειας.

«Είναι το πιο ισχυρό εργαλείο που διαθέτουμε αυτή τη στιγμή και αποτελεί το πρώτο βήμα», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η ΕΕ επιδιώκει να διατηρήσει την ψυχραιμία της και να μην οδηγηθεί άμεσα σε κλιμάκωση.

Η Γροιλανδία στο επίκεντρο της κρίσης

Η αφορμή για την ευρωπαϊκή αντίδραση ήταν οι απειλές και οι δημόσιες τοποθετήσεις των ΗΠΑ γύρω από τη Γροιλανδία, οι οποίες προκάλεσαν έντονη ανησυχία στις Βρυξέλλες και ειδικά στις σκανδιναβικές χώρες. Στα επίσημα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ο τίτλος της σχετικής συζήτησης θεωρήθηκε πρωτοφανής: «Αναγκαιότητα μίας ενιαίας απάντησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις απόπειρες απειλών εκ μέρους των ΗΠΑ».

Η συζήτηση ανέδειξε την ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής στάσης απέναντι σε ζητήματα κυριαρχίας και διεθνούς δικαίου, με τη Γροιλανδία να λειτουργεί ως καταλύτης για ευρύτερες γεωπολιτικές ανησυχίες.

Στο τραπέζι το «εμπορικό μπαζούκα»

Παρά το γεγονός ότι προς το παρόν η ΕΕ περιορίζεται στο πάγωμα της συμφωνίας, στο παρασκήνιο εξετάζονται και πιο σκληρά μέτρα. Ανάμεσά τους βρίσκεται το λεγόμενο «εμπορικό μπαζούκα» (Anti-Coercion Instrument – ACI), το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε αποκλεισμό αμερικανικών εταιρειών από δημόσιες συμβάσεις ή στην επιβολή τιμωρητικών δασμών.

Στο στόχαστρο θα μπορούσαν να βρεθούν μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες όπως η Amazon, η Apple και η Meta, χωρίς να απαιτείται ομοφωνία στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για την ενεργοποίηση του μηχανισμού.

Δηλώσεις με έμφαση στο Διεθνές Δίκαιο

Στην Ολομέλεια του Στρασβούργου, η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλλας, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη διαθέτει εργαλεία για να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της, αλλά η αντίδρασή της πρέπει να στηρίζεται στο Διεθνές Δίκαιο.

«Καμία χώρα δεν έχει δικαίωμα να προσαρτήσει εδάφη άλλης χώρας. Ούτε στην Ουκρανία, ούτε στη Γροιλανδία, ούτε οπουδήποτε αλλού», τόνισε, δίνοντας τον τόνο της ευρωπαϊκής γραμμής.

Έντονες αντιδράσεις από Δανούς ευρωβουλευτές

Ιδιαίτερα φορτισμένη ήταν η παρέμβαση των Δανών ευρωβουλευτών, με αρκετούς να μιλούν σε έντονο προσωπικό τόνο. Η σοσιαλδημοκράτισσα Κρίστελ Σαλντεμόζε ξεκαθάρισε ότι «η Γροιλανδία δεν πωλείται» και ότι η εθνική κυριαρχία δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης.

Άλλοι ευρωβουλευτές επισήμαναν ότι η σημερινή αμερικανική πολιτική απομακρύνεται από τη μεταπολεμική διεθνή τάξη, με σαρκαστικές αναφορές στη σύγκριση της ελκυστικότητας της ΕΕ έναντι των ΗΠΑ.

Αναμονή για το Νταβός

Όλα τα βλέμματα στρέφονται πλέον στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, όπου αναμένεται να πραγματοποιηθούν κρίσιμες συνομιλίες μεταξύ Ευρωπαίων ηγετών και του Αμερικανού προέδρου. Εκεί θα φανεί αν το πάγωμα της συμφωνίας θα λειτουργήσει ως μοχλός πίεσης για επαναπροσέγγιση ή αν η ένταση θα οδηγήσει σε βαθύτερη ρήξη στις διατλαντικές σχέσεις.